شهاب اقبال، حقوقدان و مدرس دانشگاه در تشریح ابعاد حقوقی تغییرات جدید در انتخابات شوراهای شهر و روستا به رادیو تهران گفت: تفاوت بزرگ انتخابات پیشرو در این است كه مردم مجبور به پذیرش تمام اعضای یك فهرست نیستند، بلكه در نظام "فهرست باز"، شهروندان میتوانند آزادانه نامزدهای مورد نظر خود را از میان احزاب و فهرستهای مختلف گلچین كنند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، دكتر شهاب اقبال در گفتگو با برنامه «دور یك میز»، با اشاره به گذار نظام انتخاباتی ایران از مدل سنتی به مدل حزبی و فهرستی، به كالبدشكافی مزایا و چالشهای حقوقی این فرآیند پرداخت.
تمایز میان «جریان سیاسی» و «حزب ساختاریافته»
این مدرس دانشگاه با تأكید بر لزوم ارتقای فرهنگ حزبی در كشور اظهار داشت: باید میان جریانهای سیاسی عمومی و "حزب" به معنای حقوقی آن تفكیك قائل شد. حزب دارای مرامنامه و نظامنامه مشخصی است كه اعضای خود را متعهد به پاسخگویی میكند. برخلاف نظامهای حقوقی پیشرفته مانند انگلستان كه وزرا و نمایندگان مستقیماً به حزب پاسخگو هستند، در ایران هنوز این شفافیت كامل شكل نگرفته است؛ اما گام برداشتن به سمت انتخابات فهرستی، شروعی برای پاسخگو كردن تشكلها در قبال شعارهایشان است.
«فهرست باز»؛ حق انتخاب گسترده برای شهروندان
اقبال در تشریح مدل اجرایی انتخابات در اردیبهشتماه تصریح كرد: انتخابات این دوره به صورت "فهرست باز" برگزار میشود. در فهرست بسته، رأیدهنده لزوماً باید به كل یك فهرست رأی بدهد، اما در نظام "فهرست باز" كه در این دوره اجرا میشود، اگر به فرض 30 كرسی در تهران وجود داشته باشد، شهروندان میتوانند مثلاً 10 نفر را از حزب (الف)، 5 نفر را از حزب (ب) و مابقی را از سایر گروهها انتخاب كنند. این "گزینشگری" به معنای واقعی كلمه، قدرت انتخاب مردم را افزایش میدهد.
ضرورت پاسخگویی احزاب پس از پیروزی
این حقوقدان با اشاره به قانون احزاب مصوب سال 1394، بر لزوم پایش عملكرد احزاب پس از انتخابات تأكید كرد و افزود: آسیبشناسی این طرح زمانی میسر است كه یك یا دو سال از فعالیت شورا بگذرد. احزاب نباید پس از پیروزی، شعارهای خود را فراموش كنند. طبق قانون، احزابی كه از وزارت كشور تاییدیه میگیرند، باید در قبال فهرستهای متخصصی كه در حوزههای حقوقی، عمرانی و فرهنگی ارائه دادهاند، مسئولیت بپذیرند تا خروجی كار شورا با دورههای سنتی گذشته متفاوت باشد.
چالش اطلاعرسانی در شرایط خاص منطقهای
شهاب اقبال در پایان به موانع پیشروی آگاهسازی عمومی اشاره كرد و خاطرنشان ساخت: به دلیل همزمانی این ایام با شرایط حساس منطقهای و فضای پیك جنگ، رسانهها فرصت كافی برای تبیین دقیق "نظام تناسبی" برای توده مردم، به ویژه قشر مسن، را نداشتهاند. با این حال، اجرای این الگو یك شجاعت ساختاری بود كه میتواند در صورت موفقیت و خروجی مثبت، به عنوان یك الگوی تكاملیافته در انتخاباتهای كلان ملی مانند مجلس شورای اسلامی نیز تعمیم یابد. كلید موفقیت این طرح، آگاهسازی مستمر رسانهای و تدوین راهكارهای علمی برای كاهش نواقص احتمالی است.
«دور یك میز» از شنبه تا چهارشنبه ساعت 12:30 تا 14 بصورت زنده از رادیو تهران روی موج 94 مگاهرتز به روی آنتن میرود. ضمن اینكه علاقمندان میتوانند این برنامه را به صورت تصویری در پایگاه اطلاع رسانی این شبكه رادیویی مشاهده نمایند.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.