علی جمالی، دكترای حقوق بینالملل، وكیل دادگستری و عضو كمیسیون بینالملل كانون وكلای دادگستری مركز، با تأكید بر اینكه مطالبه خسارت خانوادههای قربانیان جنگ رمضان بر پایه قواعد حقوق بینالملل امكانپذیر است، گفت: در صورت اثبات مسئولیت دولت یا عاملان حملات، امكان پیگیری حقوقی و مطالبه جبران خسارت در مراجع داخلی و بینالمللی وجود دارد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران، علی جمالی در گفتوگوی زنده برنامه «صبح نو، تهران نو» از رادیو تهران، با تشریح مبانی حقوقی مطالبه خسارت خانوادههای قربانیان جنگ رمضان اظهار كرد: حقوق بینالملل بشردوستانه به صراحت از غیرنظامیان در زمان مخاصمات مسلحانه حمایت میكند و تعرض به جان و مال افراد غیرنظامی، نقض آشكار قواعد آمره حقوق بینالملل محسوب میشود.
حقوق بینالملل بشردوستانه؛ مهمترین مبنای مطالبه خسارت
وی با اشاره به مسئولیت بینالمللی دولتها افزود: قواعد حقوق بینالملل بشردوستانه، مسئولیت بینالمللی دولتها و اصول بنیادین حقوق بشر، مهمترین مبانی حقوقی برای مطالبه خسارت خانوادههای قربانیان جنگ رمضان به شمار میروند و در صورت احراز وقوع تخلف و انتساب آن به دولت یا عاملان مربوطه، امكان مطالبه خسارت وجود خواهد داشت.
دیوان بینالمللی دادگستری و دیوان كیفری بینالمللی چه نقشی دارند؟
عضو كمیسیون بینالملل كانون وكلای دادگستری مركز با بیان اینكه دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) مرجع اصلی رسیدگی به اختلافات میان دولتهاست، تصریح كرد: خانوادههای قربانیان نمیتوانند به صورت مستقیم در این دیوان اقامه دعوا كنند و این موضوع باید از طریق دولتها پیگیری شود.
وی همچنین به محدودیتهای ناشی از نبود برخی معاهدات دوجانبه و موانع صلاحیتی اشاره كرد.
جمالی درباره دیوان كیفری بینالمللی (ICC) نیز گفت: این مرجع صلاحیت رسیدگی به جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت را دارد، اما اعمال صلاحیت آن تابع شرایط حقوقی مشخص و عضویت كشورها در اساسنامه رُم است.
ظرفیت دادگاههای داخلی برای پیگیری حقوق قربانیان
این حقوقدان، دادگاههای داخلی را یكی از مهمترین ظرفیتهای حقوقی برای رسیدگی به این پروندهها دانست و اظهار كرد: در برخی نظامهای حقوقی، امكان طرح دعوا علیه دولتهای خارجی یا عاملان جنایات بینالمللی پیشبینی شده است.
وی با اشاره به پرونده مطرحشده در دادسرای میناب، آن را نمونهای از استفاده از ظرفیت حقوق داخلی برای پیگیری حقوق خانوادههای قربانیان عنوان كرد.
مهمترین چالش؛ اثبات مسئولیت و اجرای احكام
جمالی، مهمترین چالش این پروندهها را اثبات انتساب حملات و اجرای احكام قضایی دانست و گفت: مطابق قواعد عرفی حقوق بینالملل، اصل «جبران كامل خسارت» پذیرفته شده است و در صورت اثبات مسئولیت، امكان مطالبه خسارت و در مواردی اجرای حكم از محل اموال دولت مسئول در حوزههای قضایی دارای همكاری حقوقی وجود دارد.
وی در پایان تأكید كرد: موفقیت در مطالبه خسارت خانوادههای قربانیان جنگ رمضان؛ مستلزم مستندسازی دقیق، ارائه ادله حقوقی معتبر و بهرهگیری همزمان از ظرفیتهای حقوق داخلی و بینالمللی است؛ موضوعی كه به گفته وی، نیازمند پیگیری مستمر و هماهنگی میان نهادهای حقوقی و قضایی خواهد بود.
برنامه «صبح نو؛ تهران نو»؛ شنبه تا چهارشنبه ساعت 6 تا 8 از رادیو تهران پخش میشود.
مخاطبان در سرتاسر دنیا از طریق وب سایتWWW.RADIOTEHRAN.IR ضمن استفاده از پخش زنده شبكه، در جریان آخرین خبرهای رادیو تهران قرار بگیرید.
كانال رادیو تهران را در پیام رسان بله به نشانی radiotehranplus@ جستجو كنید.
علاقهمندان میتوانند برنامههای رادیو تهران را از اپلیكیشن ایران صدا دریافت كنند.
*هرگونه بهره برداری و استفاده از محتوای پایگاه اطلاع رسانی رادیو تهران تنها با ذكر منبع مجاز است.